Uống nước mưa có độc hại không?

Khẳng định của Giáo sư Ian Cousins (Đại học Stockholm) về mức độ an toàn của nước mưa đã khiến nhiều người không khỏi bất ngờ.

Trong suốt hàng nghìn năm, con người từng phụ thuộc vào nước mưa như một nguồn nước tự nhiên quý giá. Trước đây, nước mưa được xem là khá tinh khiết, ít khoáng chất hòa tan và hầu như không chứa tạp chất, nên từng được sử dụng trực tiếp cho sinh hoạt và ăn uống.

Tuy nhiên, trong bối cảnh môi trường ngày càng ô nhiễm, quan niệm này không còn đúng. Trên thực tế, nước mưa ngày nay không còn tinh khiết như trước và tiềm ẩn nhiều nguy cơ đối với sức khỏe con người.

Hóa chất “vĩnh viễn” trong nước mưa

Theo các nghiên cứu khoa học, nước mưa hiện nay chứa một nhóm hợp chất nguy hiểm được gọi là PFAS (per- và polyfluoroalkyl substances), hay còn được biết đến với tên gọi “hóa chất vĩnh viễn”. Đây là những hợp chất nhân tạo có cấu trúc liên kết carbon–flo cực kỳ bền vững, gần như không phân hủy trong môi trường tự nhiên.

PFAS từng được sử dụng rộng rãi trong các sản phẩm như bọt chữa cháy, lớp phủ chống dính, vật liệu chống thấm, bao bì thực phẩm và nhiều vật dụng sinh hoạt khác. Theo thời gian, chúng phát tán vào môi trường và hiện diện ở khắp nơi — từ không khí, đất, nước cho đến những khu vực xa xôi nhất trên Trái Đất.

Các nghiên cứu chỉ ra rằng nước mưa, tuyết, ao hồ và thậm chí cả nước trong không khí đều có thể chứa PFAS với nồng độ đáng lo ngại. Điều này khiến việc sử dụng nước mưa làm nguồn nước uống trực tiếp trở nên không còn an toàn.

Nước mưa không còn an toàn để uống

Theo các chuyên gia y tế, việc phơi nhiễm PFAS có thể gây ra nhiều hệ lụy nghiêm trọng cho sức khỏe, bao gồm tăng nguy cơ mắc ung thư, suy giảm khả năng sinh sản, rối loạn phát triển ở trẻ em và nhiều vấn đề sức khỏe khác.

Tuy nhiên, các nhà nghiên cứu cũng lưu ý rằng việc tiếp xúc với nước mưa qua da – chẳng hạn khi đi dưới mưa – không gây nguy hiểm đáng kể, bởi PFAS chủ yếu xâm nhập cơ thể thông qua đường tiêu hóa chứ không phải qua da.

Năm 2019, Bộ Quốc phòng Mỹ từng thừa nhận rằng hiện chưa có biện pháp xử lý triệt để nào để loại bỏ hoàn toàn PFAS khỏi môi trường, và nhiều nguồn nước vẫn có nguy cơ không đạt tiêu chuẩn an toàn.

Một nghiên cứu đăng trên tạp chí Environmental Science & Technology cho thấy, mẫu nước mưa và nước mặt được thu thập ở nhiều khu vực trên thế giới đều có hàm lượng PFAS vượt mức khuyến nghị của Cơ quan Bảo vệ Môi trường Mỹ (EPA).

Giáo sư Ian Cousins – tác giả chính của nghiên cứu – kết luận: “Dựa trên các tiêu chuẩn an toàn hiện nay đối với PFAS trong nước uống, có thể khẳng định rằng nước mưa không còn an toàn để sử dụng làm nước uống, dù ở bất kỳ nơi nào trên Trái Đất.”